I edycja konferencji Modern futbol a świat kibiców, 2011

Siedem referatów zmieściło się w czterech godzinach, a razem z nimi panel dyskusyjny – tak wyglądał czwartek 20 października 2011 r. w sali konferencyjnej ART Hotelu we Wrocławiu, przy ul. Kiełbaśniczej 20. Konferencja adresowała się do szerokiego grona: kibiców, pracowników naukowych, praktyków futbolu i mediów. Na taki skład sali organizatorzy nie mieli gotowego wzoru, ponieważ badaczy kibiców trzeba było dopiero znaleźć.

Jak ta edycja powstała

Zorganizowanie takiego dnia było, jak wspominają organizatorzy, dużym wyzwaniem, bo w Polsce brakowało badaczy zajmujących się stricte kibicami piłkarskimi. Prelegentów szukali więc wśród socjologów, działaczy piłkarskich i dziennikarzy. Po kilku telefonach zadziałał efekt kuli śnieżnej: kolejne osoby przekazywały dane kontaktowe do potencjalnych prelegentów, a program powstał w ciągu kilku tygodni.

Według Sportmarketing.pl organizatorami byli projekt Kibice Razem Wrocław, Miasto Wrocław i klub WKS Śląsk Wrocław. Zapowiadano spotkanie jako „sympozjum”, które ma przyjrzeć się specyfice środowiska kibiców i zjawisku modern football. Nazwa „Modern futbol a świat kibiców” towarzyszy cyklowi od tego dnia, choć cykl przez lata zmieniał miejsce, długość i współorganizatorów.

Tło czasowe było znaczące: Wrocław przygotowywał się do Euro 2012, a stadion miał stać się areną turnieju. W zapowiedzi wymieniono jako uczestników przedstawicieli spółek Wrocław 2012 i PL.2012 oraz działaczy Śląska Wrocław. Kibic, dla którego stadion oznaczał dotąd głównie trybunę, mógł usłyszeć o jego zarządzaniu od osób, które je opracowywały, i zadać pytanie na żywo.

Obszary programu

Organizatorzy wskazują trzy obszary programu: bezpieczeństwo na stadionach, kibice niepełnosprawni oraz oddolne inicjatywy kibicowskie. Zapowiedzi rozszerzały ten zestaw o wielofunkcyjne obiekty sportowe, komercjalizację widowiska sportowego, sprzedaż praw telewizyjnych, rozwój infrastruktury i zachowanie tożsamości kibiców. To lista, którą trudno dziś uznać za archaiczną: prawie każdy z tych tematów wraca w kolejnych edycjach.

Warto zwrócić uwagę na obecność kibiców niepełnosprawnych już w pierwszym programie. Organizatorzy postawili ten obszar obok bezpieczeństwa i oddolnych inicjatyw, co pokazuje, że od początku myśleli o kibicu szerzej niż o człowieku na trybunie za bramką. Wątek wraca po latach: w 2019 r. dzień zamknął referat o blind football, a sam temat opisuje strona o kibicach niepełnosprawnych.

Wybór interdyscyplinarności był świadomy. Zdaniem organizatorów specyfika zjawiska modern futbolu pozwala na łączenie perspektyw, dlatego uczynili z niej oś konferencji. To rozstrzygnięcie okazało się trwałe: przez kolejne edycje przy jednym stole siadali socjologowie, prawnicy, marketingowcy i ludzie klubów, a tytuły referatów z 2019 r. na stronie o programie konferencji to pokazują.

Pierwszy referat i siedem wystąpień

Pierwszy, historyczny referat nosił tytuł „Modern Football. Próba definicji zjawiska” i wygłosił go dr Sławomir Szymański z Dolnośląskiej Szkoły Wyższej. Zaczęcie od definicji było rozsądne: zanim ktokolwiek zajął się bezpieczeństwem czy prawami telewizyjnymi, sala potrzebowała wspólnych pojęć. Tak ustawiony początek daje się zrozumieć jako ćwiczenie porządkujące, a nie jako popis erudycji.

Wszystkich siedmiu referatów nie da się dziś zestawić na podstawie publicznie dostępnych źródeł, które udało się sprawdzić. Znany jest tytuł pierwszego i lista tematów całego dnia, a nie ma pewnego wykazu tytułów i nazwisk pozostałych sześciu. Ta strona nie uzupełnia tej luki domysłami; jeśli organizatorzy opublikują pełny program z 2011 r., zostanie on tu dopisany.

Po pierwszej edycji

Doświadczenia z 2011 r. skłoniły organizatorów do zmian. W 2012 r. postanowili przygotować konferencję dwudniową i nawiązać współpracę ze Stadionem Wrocław, gdzie potem odbyło się pięć z pierwszych siedmiu edycji. Kolejne lata upłynęły na zwiększaniu rozpoznawalności, a punktem odniesienia stała się książka wydana w 2015 r. Opisuje to strona o edycjach II–V.

Z perspektywy kilkunastu lat ta pierwsza konferencja jest dobrym punktem odniesienia do oceny tempa zmian. Cztery godziny i siedem referatów urosły do dwudniowych edycji z równoległymi panelami: po siedmiu edycjach organizatorzy policzyli 99 referatów, 68 prelegentów, 25 uczelni i 16 organizacji. Pełną chronologię przedstawia przegląd edycji, a kontekst historia konferencji.

Rolę organizatorów, którzy wprowadzili tę formułę, opisuje strona o organizatorach. Program Kibice Razem, w którym działa ośrodek wrocławski, według PZPN działa od 2010 r., więc pierwsza konferencja odbyła się po roku funkcjonowania programu. To wyjaśnia, dlaczego temat bezpieczeństwa i dialogu z kibicami zajmował w programie tego dnia tak dużo miejsca.

Jednej informacji tym razem brak: liczby uczestników sali w ART Hotelu. Zapowiedzi mówią o konferencji otwartej, a nie o limicie miejsc, a relacje z 2011 r. nie podają frekwencji, więc nie ma jej tutaj. Znany jest za to adres sali i to, że przy ulicy Kiełbaśniczej 20 zaczęło się coś, co po latach objęło stadion i uczelnię.