X edycja konferencji Modern futbol, 22 grudnia 2020

Wtorek 22 grudnia, godzina dziesiąta: tak zaczyna się program dziesiątej edycji konferencji „Modern futbol a świat kibiców”, opublikowany przez ośrodek Kibice Razem Śląsk Wrocław. Pierwszy punkt to nie referat, tylko film. Podsumowuje dziesięć lat działalności samego ośrodka, czyli tej organizacji, która w 2011 roku wymyśliła całą serię i przez kolejne lata współorganizowała ją z uczelnią.

Program jednego przedpołudnia

Ta edycja różni się od poprzednich formą, a nie tylko numerem. Dziewiąta, z 22 maja 2019 roku, miała czternaście referatów po dwadzieścia minut, zaczynała się o 9.00 i kończyła o 16.15 w auli Dolnośląskiej Szkoły Wyższej. Dziesiąta zmieściła się w przedpołudniu, składała się z filmu i czterech bloków dyskusyjnych, a nie z rozpisanej listy prelegentów z uczelni.

Zapowiedź wskazuje cztery pytania. Pierwsze brzmi: co pandemia zmieniła w futbolu, czyli rok 2020 na stadionach, od 10.15 do 10.45. Drugie, od 10.45 do 11.30, jest najostrzejsze: czy kibice są potrzebni na meczach piłkarskich? Trzeci blok, od 11.30 do 12.15, dotyczył działalności kibiców w czasach pandemii, a czwarty, według opisu wydarzenia, „nowej normalności”, czyli wpływu zmian na przyszłość futbolu.

Czego nie wiadomo

Nie każdy szczegół tego dnia da się dziś odtworzyć. Opublikowany program nie podaje nazwisk osób biorących udział w blokach, a strona zapowiedzi nie opisuje formy technicznej wydarzenia. Według opisu, który towarzyszy wydarzeniu, konferencję transmitowano na kanale YouTube ośrodka Kibice Razem Śląsk Wrocław. Przy takiej luce lepiej opisać to, co wiadomo, niż zgadywać, kto co powiedział.

Cztery pytania, cztery kierunki

Pytanie o „rok 2020 na stadionach” zakłada, że coś się zmieniło, i to na tyle wyraźnie, że da się to opisać jednym rokiem. Tytuł nie precyzuje, czy chodzi o puste trybuny, ograniczone limity widzów, przełożone mecze czy zmiany w przepisach. Sam wybór słowa „stadion” zamiast „liga” sugeruje, że punkt ciężkości leżał tam, gdzie zawsze w tej serii: przy widowni.

Drugi blok to pytanie, które kibic zadaje, gdy mecz toczy się bez niego. „Czy kibice są potrzebni na meczach piłkarskich?” można czytać dwojako: jako pytanie o ekonomię klubu, czyli bilety i atmosferę dla telewizji, albo o sens kibicowania. W serii badającej modern futbol od 2011 roku wraca ono w innych ubraniach, choćby w tekście o komercjalizacji futbolu.

Trzeci blok, o działalności kibiców w czasie pandemii, łączy się z tym, czym zajmuje się program Kibice Razem. Nie wiadomo, o jakich konkretnie akcjach mówiono, więc nie warto ich wymieniać. Można za to sięgnąć po opis tego programu w tekście o programie Kibice Razem i zobaczyć, jaką rolę pełnią ośrodki kibicowskie poza dniem meczu.

Czwarty blok, według opisu wydarzenia, dotyczył „nowej normalności”: jak zmiany wywołane pandemią wpłyną na futbol. To pytanie w formie prognozy, a prognozy zestarzały się szybciej niż referaty historyczne. Dlatego edycja z grudnia 2020 roku jest dziś dokumentem czasu, w którym jeszcze nikt nie wiedział, które zmiany zostaną, a które znikną razem z ograniczeniami.

Jak czytać tę edycję obok pozostałych

Dziesiąta edycja pokazuje, jak seria potrafiła zmienić skalę bez zmiany tematu. Od siedmiu referatów w hotelu w 2011 roku, przez dwudniowe programy na stadionie z dwoma równoległymi panelami, po cztery bloki dyskusji z jednym filmem. Pełen przebieg lat zobaczysz na osi czasu konferencji, a poprzednią, najgęstszą w referaty edycję opisuje strona o IX edycji z 2019 roku.

W porównaniu z 2019 rokiem zmienił się też ciężar dowodu. Tam dominowały badania, ankiety i studia przypadków, tu pytania. To nie wada: pierwszy rok pandemii nie dawał materiału na pełne opracowania, więc rozsądniej było zapytać o nowe zjawisko, niż udawać, że da się je opisać. Tomu pokonferencyjnego, który byłby owocem tej edycji, nie da się wskazać w otwartych źródłach. Rok później, 19 listopada 2021 r., jedenasta edycja wróciła na Stadion Wrocław i zamknęła cykl; jej miejsce w serii pokazuje zestaw edycji konferencji.

Jeśli interesuje cię, jak opisują tę fazę pandemii inne źródła, zacznij od kanału Kibice Razem Śląsk Wrocław w serwisie YouTube i od strony ośrodka, gdzie opublikowano zapowiedź. Do pytań z bloków warto wracać przy okazji lektury tekstów o technologiach na stadionie i o stadionie jako biznesie, bo pandemia zmieniła liczbę widzów, a przez to i rachunek klubów.

Jedna rzecz pozostaje otwarta: strona zapowiedzi nie mówi, czy wtorek 22 grudnia 2020 roku był jedynym dniem wydarzenia, ani skąd dokładnie prowadzono transmisję, ani kto zasiadał w panelach. Wiemy tylko, że program zaczynał się o 10.00, że pierwszy kwadrans należał do filmu, a pierwszym pytaniem było, co właściwie zmieniło się na stadionach.