IX edycja konferencji Modern futbol, 22 maja 2019 w DSW

Michael Gabriel z niemieckiej Koordinationsstelle Fanprojekte wystąpił we Wrocławiu razem z dr. Dariuszem Łapińskim z PZPN. Stadiony.net streściło ten blok przypomnieniem, że pierwszy ośrodek fanprojektu powstał w Bremie w 1981 roku po tragicznym meczu Werderu z HSV. To jeden z najciekawszych fragmentów środy 22 maja 2019 roku, dnia opisanego tu wątek po wątku, a nie referat po referacie.

Aula Dolnośląskiej Szkoły Wyższej przy ulicy Strzegomskiej 55 gościła w 2019 roku całość obrad, bez pierwszego dnia na Stadionie Wrocław, jak w latach 2016–2018. Wstęp był wolny, organizatorami byli Kibice Razem Śląsk Wrocław i DSW, a strategicznym partnerem Gmina Wrocław. Komitet organizacyjny tworzyli dr Andrzej Ostrowski, Jakub Kurowski, Agnieszka Smakowska i dr Marek Zimnak.

Czternaście referatów po dwadzieścia minut, z dyskusją po każdym, wypełniło czas od 9.15 do 16.15. Stadiony.net napisało o „prawie dziewięciu godzinach”, co wymaga poprawki: od rejestracji o 8.15 do zakończenia jest ich osiem. Różnica nie zmienia treści, ale pokazuje, jak łatwo liczby z relacji rozmijają się z programem. Pełną rozpiskę znajdziesz na stronie programu konferencji.

Gazeta Wrocławska zapowiedziała w dniu obrad naukowców z Polski, Austrii i Niemiec, ekspertów, sportowców, media, organizacje pozarządowe, kluby i kibiców. Ta lista nie była pustą kurtuazją. Z Wiednia przyjechali dr Georg Spitaler i prof. Rudolf Muellner, z Münster prof. Kai Reinhard, a z Niemiec także Michael Gabriel. Goście z zagranicy zajęli więc cztery z czternastu miejsc w programie.

Nowa typologia kibiców

Dzień otworzyli prof. Radosław Kossakowski z Gdańska i prof. Dominik Antonowicz z Torunia. Według Stadiony.net pracowali nad projektem o kobietach na meczach i pokazali robocze kategorie kibiców: ortodoks, lojalista, aktywista, hedonista i kibic towarzyski. Zestaw nie jest wyczerpujący, bo wielu zdeklarowanych kibiców nie mieści się w żadnej pozycji, ale opiera się na danych: prawie 4300 ankiet od fanów dużych klubów.

Wniosek jest prosty: typologia oparta na ankietach mówi więcej niż etykieta „kibol” albo „pikniknik”. Jeśli chcesz zobaczyć, jak takie kategorie działają w praktyce, sięgnij do tekstu o typologii kibiców i do artykułu o kobietach na trybunach. Sam tytuł referatu, „Od fanatyków do pikników”, zapowiada drogę między dwoma krańcami skali, którą słuchacze mieli przejść w dwadzieścia minut.

Polityka, historia i NRD

Dr Georg Spitaler pokazał na pierwszym slajdzie „Fußball-Sonntag” z 16 stycznia 1938 roku, z tekstem o fanatykach i racach. Według relacji ruch fanatyków przeczył ideologii nazistowskiej, bo uznawano go za destrukcyjny. Prof. Rudolf Muellner opisał Austrię Wiedeń: po aneksji klub mógł grać dalej, ale udział Żydów wykluczono, a dziś bywa nazywany żydowskim i ma kłopot z neonazizmem części kibiców.

Prof. Dariusz Wojtaszyn przeniósł słuchaczy do NRD, gdzie uczestników wyjazdów dobierano politycznie, a według relacji nawet co ósmy mógł współpracować ze służbami. Prof. Kai Reinhard mówił o hymnie kibiców Unionu Berlin, nagranym nielegalnie w studiu wynajętym za łapówkę. Dr Przemysław Nosal przeanalizował ponad trzysta publikacji o kibicach i polityce w bloku wschodnim. Dalej: kibice w NRD oraz kibice a polityka.

Hoolifani, fanprojekty i zakaz stadionowy

Według relacji hoolifan to nie „kibic-chuligan”, lecz „kibic chuligana”, czyli ktoś, kto akceptuje chuligaństwo innych. Badania dr. Mateusza Grodeckiego i prof. Kossakowskiego pokazują spadek prestiżu chuliganów wśród kibiców, choć nie koniec chuligaństwa. Pojęcie opisuje tekst o hoolifanach. Fanprojekty omawia artykuł o fanprojektach w Niemczech, a Kibice Razem miały w 2019 roku prawie dwadzieścia ośrodków, w czasie Euro 2012 cztery.

Dr Jakub Majewski z Sejmu omówił prawa i wolności kibica w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego o klubowym zakazie. Stadiony.net streściło wywód: klubowy zakaz to najbardziej kontrowersyjny element ustawy z 2009 roku, a Rzecznik Praw Obywatelskich walczył o jego zmianę od 2009 roku. W 2018 roku Trybunał nie podzielił jego obaw, a po krytyce GIODO kluby nie mogą gromadzić danych teleadresowych.

Rynek, reklama i blind football

Druga połowa programu przeszła od trybun do rynku. Piotr Matecki z SportWin pokazał, jak modern futbol traktuje kibica jako konsumenta, z przykładami marek klubowych na produktach niesportowych i rebrandingu Juventusu. Dr Jarosław Kończak opisał bohaterów reklamy piłkarskiej, wśród których coraz częściej jest kibic. Adam Pawlukiewicz z Pentagon Research o mapach ciepła ekspozycji stadionowych. Dalej: reklama piłkarska i zachowania konsumenckie kibiców.

Dr Jacek Drozda omówił serial „Sunderland ’Til I Die” jako obraz tożsamości wspólnoty wokół podupadającego klubu. Lubomir Prask opowiedział o początkach polskiego blind footballu: Śląsk Wrocław był drugim klubem w kraju z sekcją dla niewidomych piłkarzy, a wcześniej zawodnicy sami płacili za wyjazdy na rozgrywki. Tym wystąpieniem zakończył się dzień, a temat rozwija tekst o kibicach niepełnosprawnych i blind footballu.

Stadiony.net zapowiedziało, że nagrania wszystkich wystąpień trafią po montażu na kanał Kibice Razem Wrocław w serwisie YouTube. Ile ich tam faktycznie jest i w jakiej kolejności, sprawdź sam. Kolejne spotkanie, dziesiąte, miało już inny kształt, bo składało się z paneli dyskusyjnych o pandemii, i opisuje je strona o edycji X.