Ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych: tekst jednolity i przepisy

Obwieszczeniem z 9 lutego 2023 r. Marszałek Sejmu ogłosił nową wersję aktu, dlatego dziś ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych tekst jednolity oznacza pozycję 616 w Dzienniku Ustaw z 2023 r. Ten tekst, odczytany 30 września 2026 r. w bazie ISAP, jest podstawą całego przewodnika. Zmiany ogłoszone później opisujemy osobno, bo obwieszczenie ich nie zawiera.

Sam akt pochodzi z 20 marca 2009 r. i został opublikowany w Dz.U. 2009 nr 62 poz. 504. Wszedł w życie 1 sierpnia 2009 r., a art. 79 uchylił wcześniejszą ustawę o bezpieczeństwie imprez masowych z 22 sierpnia 1997 r. Dalej opisano mapę rozdziałów, najważniejsze liczby i wskazówki, gdzie szukać konkretnych obowiązków.

Co reguluje ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych

Art. 1 wylicza pięć obszarów: zasady postępowania konieczne do zapewnienia bezpieczeństwa, warunki bezpieczeństwa, tryb wydawania zezwoleń, przetwarzanie informacji, w tym danych osobowych, oraz odpowiedzialność organizatorów za szkody. Ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych jest więc aktem mieszanym. Łączy w jednym akcie prawo administracyjne z przepisami karnymi i z regułami ochrony danych o uczestnikach.

Definicje zebrano w art. 3 i od nich zależy wszystko w dalszych rozdziałach. Impreza masowa to impreza artystyczno-rozrywkowa albo masowa impreza sportowa, w tym mecz piłki nożnej. Z pojęcia wyłączono jednak wydarzenia w teatrach, operach, kinach, muzeach, bibliotekach i domach kultury, imprezy szkolne, zawody dzieci i młodzieży oraz sport osób niepełnosprawnych.

Progi liczbowe są proste. Masowa impreza sportowa wymaga co najmniej 1000 udostępnionych miejsc na stadionie, w innym obiekcie niebędącym budynkiem lub na terenie otwartym, a w hali sportowej co najmniej 300. Dla imprezy artystyczno-rozrywkowej w hali lub budynku próg wynosi 500. Liczbę miejsc ustala się według prawa budowlanego i przepisów przeciwpożarowych.

Mecz piłki nożnej ma własną definicję w art. 3 pkt 4: to masowa impreza sportowa rozgrywana na stadionie lub w obiekcie sportowym z co najmniej 1000 miejsc. Rozdział 3 dodaje do niego obowiązki, których zwykle nie ma przy koncercie. Mniejszy mecz na boisku z trybuną na kilkaset osób w ogóle nie jest imprezą masową.

Osobną kategorią jest impreza masowa podwyższonego ryzyka. Art. 3 pkt 5 opisuje ją jako imprezę, podczas której, według informacji o zagrożeniach lub dotychczasowych doświadczeniach z zachowaniem uczestników, istnieje obawa aktów przemocy lub agresji. Kwalifikację stwierdza organ w zezwoleniu, a podstawą może być też opinia Policji lub wniosek podmiotu zarządzającego rozgrywkami.

Definicje sięgają też poza Polskę. Pojęcie instytucji zagranicznych odsyła do Europejskiej konwencji w sprawie przemocy i ekscesów widzów, sporządzonej w Strasburgu 19 sierpnia 1985 r., oraz do decyzji Rady 2002/348 z 25 kwietnia 2002 r. o meczach międzynarodowych. Stąd bierze się termin zakaz zagraniczny, czyli zakaz stadionowy nałożony w innym państwie i przekazany polskiej Policji.

Tekst jednolity: którą wersję czytać

Tekst jednolity to urzędowe zestawienie aktu razem z nowelizacjami, ogłaszane w Dzienniku Ustaw. Dla tej ustawy ogłaszano go w latach 2013, 2015, 2017, 2018, 2019, 2022 i 2023. Najnowszy, z poz. 616, uwzględnia zmiany z ustawy z 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich oraz przepisy ogłoszone przed 8 lutego 2023 r.

Dlaczego to ważne? Starsze wydania wiszą w internecie latami, a art. 13 czy art. 14 wyglądały w nich inaczej. Kto cytuje nieaktualny tekst jednolity, powiela uchylone ustępy, na przykład dawny art. 14 ust. 4a o odwołaniu do związku sportowego. Zawsze porównuj adres publikacyjny z listą w bazie ISAP, a nie z datą na stronie, z której kopiujesz.

Tekst z 2023 r. nie jest ostatnim słowem ustawodawcy. W wykazie aktów zmieniających widnieje już nowelizacja z 2026 r., która jeszcze nie weszła w życie, więc część przepisów może się zmienić. Na dziś ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych tekst jednolity z 2023 r. to punkt wyjścia. Po każdej zmianie sprawdź, czy Marszałek Sejmu nie ogłosił nowego obwieszczenia.

Rozdział 10 zawiera natomiast przepisy, które już nic nie zmieniają. Art. 69–77 oznaczono jako pominięte, a przepisy epizodyczne dotyczyły dwóch turniejów młodzieżowych w Polsce: art. 77a wyłączał wymóg imiennych biletów na UEFA EURO U21 w 2017 r., art. 77b na FIFA U20 w 2019 r. Rozdział 9a, obowiązujący do końca 2012 r., utracił moc.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo imprezy

Art. 5 ust. 1 mówi krótko: za bezpieczeństwo imprezy w miejscu i w czasie jej trwania odpowiada organizator. Obejmuje to bezpieczeństwo uczestników, ochronę porządku publicznego, zabezpieczenie medyczne oraz stan techniczny obiektów z instalacjami przeciwpożarowymi i sanitarnymi. Organizatorem może być osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, która imprezę przeprowadza.

Nie jest jednak sam. Art. 5 ust. 3 dzieli obowiązek zabezpieczenia z wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta, wojewodą, Policją, Państwową Strażą Pożarną i innymi jednostkami ochrony przeciwpożarowej, służbami porządku na obszarach kolejowych oraz służbą zdrowia. Minimalne wymagania medyczne określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw zdrowia, wydawane na podstawie art. 5 ust. 4.

Lista obowiązków organizatora w art. 6 ust. 1 jest praktyczna: służby porządkowe i informacyjne z kierownikiem do spraw bezpieczeństwa, pomoc medyczna, zaplecze sanitarne, drogi ewakuacyjne i dojazdowe dla służb, łączność, sprzęt gaśniczy oraz pomieszczenia dla sztabu. Do tego regulamin imprezy dostępny dla uczestników i instrukcja na wypadek pożaru lub innego miejscowego zagrożenia.

Na poziomie województwa działa wojewódzki zespół interdyscyplinarny do spraw bezpieczeństwa imprez masowych z art. 11a. Przewodniczy mu wojewoda, a zasiadają w nim komendanci wojewódzcy Policji i Państwowej Straży Pożarnej. Wojewoda może zaprosić na posiedzenia związki sportowe, podmioty prowadzące rozgrywki i organizatorów cyklicznych imprez. Zespół analizuje zagrożenia i ocenia działania wszystkich stron.

Uczestnik także ma obowiązki. Art. 8 każe zachowywać się w sposób niezagrażający innym i przestrzegać obu regulaminów, a zabrania wnoszenia broni, materiałów wybuchowych, wyrobów pirotechnicznych, środków odurzających i alkoholu. Wyjątek z art. 8a dopuszcza napoje do 3,5% alkoholu w wyznaczonych miejscach, ale nigdy na imprezie podwyższonego ryzyka i nigdy w twardych opakowaniach.

Rozdział 8 dotyczy pieniędzy. Organizator imprezy z odpłatnym wstępem odpowiada za zniszczone lub uszkodzone mienie Policji, Żandarmerii Wojskowej, straży gminnej, straży pożarnej i służby zdrowia, jeśli szkoda powstała w związku z ich działaniami w miejscu i czasie imprezy. Wykaz szkód służby przedstawiają w ciągu 14 dni. Obowiązkowe jest też ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej wobec uczestników.

Zezwolenie, służby porządkowe i informacyjne

Procedurę zezwolenia opisują art. 24–34. Organizator składa wniosek do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta najpóźniej 30 dni przed imprezą, w wyjątkowych przypadkach 14 dni. Równolegle prosi Policję, straż pożarną, dysponenta zespołów ratownictwa medycznego i inspektora sanitarnego o opinie. Każda z tych instytucji ma na nią 14 dni, a opinia zachowuje ważność 6 miesięcy.

Do wniosku dołącza się graficzny plan obiektu z drogami ewakuacyjnymi, punktami medycznymi, hydrantami i rozmieszczeniem służb, a także informację o liczbie miejsc, przewidywanych zagrożeniach i urządzeniach rejestrujących obraz. Organ rozstrzyga co najmniej 7 dni przed imprezą. Od decyzji przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, które ma na nie 4 dni.

Kluby nie proszą o zgodę przed każdym meczem. Art. 30 pozwala wydać jedno zezwolenie na imprezy cykliczne, a dla piłki nożnej obejmuje ono okres wskazany w terminarzu rozgrywek. Organizator przekazuje wtedy Policji, straży i pozostałym opiniującym dokumenty na 14 dni przed każdym terminem, a zmianę daty zgłasza z siedmiodniowym wyprzedzeniem.

Liczebność służb wynika wprost z art. 6 ust. 2. Na zwykłej imprezie trzeba co najmniej 10 członków służb na 300 osób i jednego na każde kolejne 100, z czego co najmniej 20% stanowi służba porządkowa. Przy podwyższonym ryzyku minimum to 15 osób na 200 i dwie na każde kolejne 100, a udział służby porządkowej rośnie do połowy.

Różnica między obiema służbami jest istotna w praktyce. Służba porządkowa, wpisana na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, dba o porządek publiczny i może stosować wskazane środki przymusu bezpośredniego. Służba informacyjna, do której należy też spiker zawodów, informuje uczestników, nadzoruje wejścia i wyjścia oraz reaguje na incydenty i zbyt duże zagęszczenie osób.

Uprawnienia obu służb zebrano w art. 20: sprawdzanie uprawnień do udziału, legitymowanie, przeglądanie bagażu i odzieży przy podejrzeniu niebezpiecznych przedmiotów, polecenia porządkowe oraz ujęcie osoby w celu przekazania Policji. Art. 22 każe służbie porządkowej odmówić wstępu między innymi osobie z sądowym lub klubowym zakazem, znajdującej się pod widocznym wpływem alkoholu albo odmawiającej kontroli.

Kontrola nie kończy się na papierach. Organ musi kontrolować przebieg imprezy podwyższonego ryzyka, a gdy organizator nie spełnia warunków zezwolenia, może przerwać imprezę decyzją z rygorem natychmiastowej wykonalności. Wojewoda, na podstawie art. 34, może zakazać imprezy z publicznością na całym obiekcie lub w wybranych sektorach, a także wprowadzić zakaz organizowania imprez przez danego organizatora na terenie województwa.

Przepisy o meczu piłki nożnej: identyfikacja, bilety i monitoring

Rozdział 3 to przepisy, o które najczęściej spierają się kibice. Art. 13 każe organizatorom meczów klubów z trzech najwyższych męskich lig zapewnić identyfikację uczestników, a obiekty wyposażyć w kompatybilne systemy elektroniczne do identyfikacji, sprzedaży biletów i kontroli dostępu. Obok nich działają dwa centralne systemy identyfikacji, w których administratorami danych są podmioty zarządzające rozgrywkami.

System działa na numerze PESEL albo, gdy go nie nadano, na danych dokumentu tożsamości. Art. 15 wymaga, by bilet zawierał imię, nazwisko, ten numer oraz numer miejsca, a art. 15 ust. 5 stanowi, że bilet jest ważny razem z dokumentem potwierdzającym tożsamość. Dane w systemach przechowuje się najwyżej 2 lata od ostatniego zakupu biletu.

Sprzedawca biletów musi odmówić sprzedaży osobie objętej sądowym zakazem wstępu, zakazem klubowym lub zakazem zagranicznym, a także osobie, co do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że będzie zagrożeniem. Dzieci do 13 lat wchodzą na mecz wyłącznie pod opieką osoby pełnoletniej, co wynika z art. 16. Szczegóły imiennej sprzedaży opisuje tekst o monitoringu i biletach imiennych.

Miejsca stojące dopuszcza art. 17a, ale na trzech warunkach. Mogą zająć najwyżej 25% miejsc na stadionie, jedno siedzące miejsce zamienia się w jedno stojące z możliwością powrotu do stanu poprzedniego, a sektory gospodarzy i gości dzieli się w proporcji 4:1. Oba sektory muszą być od siebie odseparowane tak, by ograniczyć ryzyko zagrożenia.

Monitoring reguluje art. 11. Organizator może rejestrować obraz i dźwięk, a na stadionach z wykazu wojewody oraz na imprezach podwyższonego ryzyka musi. Nagrania mogące być dowodem przekazuje prokuratorowi lub Policji, pozostałe przechowuje co najmniej 30, najwyżej 90 dni i niszczy komisyjnie. Wymagania techniczne kamer określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Rozdział 7 dotyczy danych o bezpieczeństwie imprez. Zbiór prowadzi Komendant Główny Policji, dane przechowuje 10 lat, a przetwarzanie może odbywać się bez informowania osób, których dotyczy. Zakres obejmuje między innymi osoby skazane za czyny związane z imprezą, stowarzyszenia kibiców i przejazdy grup. Art. 51 rozciąga ten rozdział na żużel i hokej na lodzie.

Zakaz stadionowy w przepisach i ich nowelizacje

W języku kibiców zakaz stadionowy to jedno słowo, w ustawie dwa różne mechanizmy. Zakaz klubowy z art. 14 nakłada organizator meczu za naruszenie regulaminu, najwyżej na 2 lata od wydania. Zakaz wstępu na imprezę masową orzeka sąd, a art. 65 i art. 66 wskazują, kiedy może, a kiedy musi to zrobić. Obie drogi omawia przewodnik zakaz stadionowy.

Rozdział 9 opisuje czyny karalne. Za niewykonanie polecenia służby porządkowej, przebywanie w miejscu nieprzeznaczonym dla publiczności, wnoszenie alkoholu wbrew ustawie czy zasłanianie twarzy na imprezie sportowej grozi kara ograniczenia wolności albo grzywna nie niższa niż 2000 zł. Wtargnięcie na boisko w czasie meczu jest już przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat pozbawienia wolności.

Wniesienie na imprezę wyrobów pirotechnicznych lub innych niebezpiecznych przedmiotów zagrożone jest w art. 59 grzywną nie mniejszą niż 180 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności albo pozbawieniem wolności od 3 miesięcy do lat 5. Sąd może orzec przepadek tych przedmiotów, nawet gdy nie należą do sprawcy. Sprawy o te przestępstwa toczą się w trybie przyspieszonym, jeśli są ku temu przesłanki.

Przepisy ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych mówią o sądowym zakazie przy wykroczeniach, a przy przestępstwach odsyłają do Kodeksu karnego. Art. 65 ust. 2 nakazuje sądowi orzec zakaz na 2 do 6 lat, gdy wykroczenie z listy popełniono w związku z imprezą sportową. Kodeks karny w tekście jednolitym Dz.U. 2025 poz. 383 zna ten sam środek w art. 39 pkt 2c.

Ustawa była często nowelizowana. Ustawa z 22 lipca 2010 r. dodała do Kodeksu karnego art. 244a, który karał wtedy niestosowanie się do sądowego zakazu wstępu i obowiązku stawiennictwa, a ustawa z 31 sierpnia 2011 r. rozszerzyła zakaz klubowy na mecze wyjazdowe drużyny organizatora. Nowelizacja z 11 września 2015 r. dała osobie ukaranej zakazem klubowym skargę do sądu administracyjnego.

Konstytucyjność zakazu klubowego badał Trybunał na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. W wyroku z 19 czerwca 2018 r., sygn. K 47/14 (Dz.U. 2018 poz. 1229), uznał, że art. 14 ust. 1, 1a i 5 jest zgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 73 w związku z art. 31 ust. 3.

Przepisy ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych po tym wyroku nie zmieniły się ani wtedy, ani później w części o zakazie klubowym. Art. 14 w tekście z 2023 r. ma nadal brzmienie ustępów 4–8a nadane w 2015 r. Szczegóły procedury, terminy odwołania i spór przed Trybunałem opisuje osobny tekst o klubowym zakazie stadionowym.

Na wrocławskiej konferencji „Modern futbol a świat kibiców” prawo stadionowe pojawiało się od pierwszej edycji w 2011 r., kiedy program obejmował bezpieczeństwo na stadionach. W IX edycji, 22 maja 2019 r. w auli Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, dr Jakub Majewski z Kancelarii Sejmu RP mówił o konstytucyjnych prawach i wolnościach kibica w świetle tego wyroku.

Jedna rzecz zostaje otwarta. Trybunał, według omówienia wyroku w serwisie PrawoSportowe.pl, dostrzegł możliwe wątpliwości co do art. 14 z punktu widzenia innych wzorców konstytucyjnych, których Rzecznik we wniosku nie podniósł. Wyrok nie zamknął więc sporu o zakaz klubowy, tylko zawęził go do pytań, których wtedy, w 2018 r., nikt Trybunałowi nie postawił.