Licencja klubowa PZPN: kryteria, organy i bezpieczeństwo

10 grudnia 2025 r. Zarząd Polskiego Związku Piłki Nożnej uchwałą nr VI/133 zatwierdził „Podręcznik Licencyjny PZPN dla Klubów Ekstraklasy na sezon 2026/2027 i następne”. Dokument ma ponad 160 stron i dotyczy każdego klubu z ambicjami gry w najwyższej lidze. Jako podstawę prawną wskazuje art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o sporcie, Statut PZPN i regulamin licencyjny UEFA.

Czym jest licencja i kto ją przyznaje

Licencja to zgoda związku na udział klubu w rozgrywkach prowadzonych przez PZPN albo przez ligę zawodową z jego upoważnienia, a osobno w rozgrywkach UEFA. Wygasa z końcem sezonu licencyjnego, na który ją wydano, więc klub ubiega się o nią co roku. Podręcznik wymienia też inne przyczyny wygaśnięcia, między innymi likwidację licencjobiorcy.

Decyzje zapadają w dwóch instancjach. Pierwszą jest Komisja ds. Licencji Klubowych PZPN, drugą Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych PZPN. Od ostatecznej decyzji o odmowie, zawieszeniu albo pozbawieniu licencji klub może się skarżyć do Piłkarskiego Sądu Polubownego PZPN. Obsługę zapewnia Dział Licencji z co najmniej sześcioma ekspertami, po jednym na każdą grupę kryteriów.

Osobne podręczniki istnieją dla niższych poziomów. Strona dokumentów licencyjnych PZPN wymienia wersje dla Ekstraklasy, I ligi, 2 ligi i Ekstraligi Kobiet, a na sezon 2026/2027 związek opublikował także nowy podręcznik dla klubów I ligi. Ten tekst opiera się na wersji dla Ekstraklasy, bo to ona najpełniej opisuje wymogi stadionowe i bezpieczeństwa.

Sześć grup kryteriów i trzy typy wagi

Podręcznik dzieli wymagania na kryteria sportowe, odpowiedzialności społecznej i środowiskowej, infrastrukturalne, dotyczące personelu i administracji, prawne oraz finansowe. Pierwsze otwiera program rozwoju młodzieży zatwierdzany przez wojewódzki związek, finansowe dotyczą między innymi kapitału własnego i braku przeterminowanych zobowiązań wobec innych klubów, pracowników, ZUS i urzędu skarbowego oraz prognozy finansowej na kolejny okres.

Każde kryterium ma literę. A oznacza wymóg obowiązkowy, którego niespełnienie wyklucza licencję. B także jest obowiązkowe, ale skutkuje środkami kontroli PZPN, a licencję nadal można otrzymać. C to rekomendacja najlepszej praktyki: komisja może ją sprawdzić, lecz za jej brak nic nie grozi. Czytając podręcznik, patrz najpierw na literę, bo ona mówi o priorytetach związku więcej niż sama lista.

Kryteria prawne i organizacyjne bywają bardzo konkretne. Klub Ekstraklasy musi działać jako spółka akcyjna, przy czym prosta spółka akcyjna się nie liczy. Wnioskodawca musi mieć siedzibę w Polsce, prawo do nazwy i herbu oraz stadion w miejscowości swojej siedziby, udostępniany najwyżej dwóm klubom. Wymóg stadionu w miejscowości siedziby zapisano w kryterium I.01, które należy do kategorii A, czyli obowiązkowej.

Stadion: gdzie podręcznik spotyka ustawę

W części infrastrukturalnej podręcznik wielokrotnie odsyła do prawa powszechnego. Kryterium I.02 wymaga, by klub przed meczem w roli gospodarza miał zezwolenie na przeprowadzenie imprezy masowej według ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych. Kryterium I.03 każe, by wszystkie elementy stadionu, od wejść i klatek schodowych po dachy, spełniały normy bezpieczeństwa wynikające z prawa powszechnego.

Kryterium I.23 wymaga systemu monitoringu wizyjnego zgodnego z prawem powszechnym oraz przepisami PZPN i Ekstraklasy, umieszczonego w stanowisku dowodzenia albo obok niego. O tym, jak ustawa i rozporządzenie regulują same kamery, pisze tekst o monitoringu i biletach imiennych. Kryterium I.26 zakłada, że przez jeden kołowrotek przejdzie w godzinie najwyżej 660 osób.

Związek ma też rolę w samej ustawie. Art. 16a każe uzgadniać projekty budowlane stadionów z komendantem wojewódzkim Policji, komendantem wojewódzkim straży pożarnej i właściwym związkiem sportowym, w zakresie infrastruktury wpływającej na bezpieczeństwo widzów. Art. 11 ust. 4 wymaga opinii polskiego związku sportowego, zanim wojewoda wpisze stadion do wykazu obiektów z obowiązkowym nagrywaniem przebiegu imprezy.

Ludzie od bezpieczeństwa

Kryteria personalne łączą licencję z codziennością meczu. Kryterium P.04 wymaga kierownika ds. bezpieczeństwa, który odpowiada za polityki i procedury bezpieczeństwa, kontaktuje się ze służbami i musi spełniać wymogi ustawy o imprezach masowych. Nie może być powiązany z agencją ochrony zabezpieczającą mecze, a na meczach domowych musi być obecny na stadionie.

Kryterium P.16 dotyczy stewardów. Klub zatrudnia wykwalifikowane służby porządkowe i informacyjne sam, przez właściciela stadionu albo przez agencję ochrony, a każdy steward pracujący podczas meczu musi mieć „Certyfikat Stewarda PZPN”, niezależnie od wymogów prawa powszechnego, które też musi spełniać. Jak te służby wyglądają od strony organizatora, opisuje artykuł o organizatorze imprezy masowej.

Kibice w kryteriach licencyjnych

Najbliżej trybun jest kryterium I.18: co najmniej pięć procent udostępnionych miejsc ma trafić do kibiców drużyny gości, w oddzielnym sektorze z trwałym ogrodzeniem wysokim na co najmniej 2,2 m, osobną drogą dojścia i wyjściami ewakuacyjnymi. Szczegóły tego wymogu omawia tekst o kibicach gościach i meczach wyjazdowych, a przegląd obiektów ligi zawiera strona o stadionach Ekstraklasy.

Kryterium P.17 wprowadza koordynatora ds. współpracy z kibicami, czyli SLO, którego nominację klub powinien skonsultować ze stowarzyszeniem kibiców. Na wrocławskiej konferencji w 2019 r. dr Dariusz Łapiński z PZPN mówił razem z Michaelem Gabrielem o programie Kibice Razem i niemieckich Fanprojekte. Szczegółowy zakres obowiązków SLO podręcznik zostawia departamentowi bezpieczeństwa i infrastruktury PZPN.